Eurasianisme: een extreemrechtse visie op Europa

Posted on 13 oktober 2017

Wie herinnert zich nog de leus ‘Liever een raket in de tuin, dan een Rus in de keuken’? Het waren de hoogtijdagen van extreemrechts die zich op deze manier manifesteerde tegen het dreigende rode gevaar uit Rusland. Maar het Rusland van toen is niet meer het Rusland van nu. Binnen enkele Europese rechtsextremistische groepen speelt het land tegenwoordig een centrale rol. De rode draad: Eurasianisme.

 

Eurasianisme is een visie die door de Russische extreemrechtse denker Alexander Dugin is uitgesponnen. Geen unipolaire maar een multipolaire wereld. Een Europa der vaderlanden. Grondlegger van de gedachte van het eurasianisme is de nieuwrechtse denker Jean Thiriart die een soort van ‘Imperium Europaeum’ voor ogen had. Een groot Europa dat als dam dient tegen de ‘destructieve Amerikaanse hegemonie’.

Alexander Dugin spreekt op een New Right-bijeenkomst in London

Ook Dugin ziet een verenigd Europa voor zich met Rusland als centrale as. Waarom Rusland? De denker ziet Rusland als een land waar tradities (religie, hiërarchie en familie) nog intact zijn. In tegenstelling tot het huidige Europa, waar ‘normen en waarden door het liberalisme vervagen’. Te denken valt aan het toelaten van bijvoorbeeld het homohuwelijk. Europa moet dus volgens hen onder de hoede komen van Rusland om het liberalisme een halt toe te roepen. Maar het ‘eurasianisme’ reikt verder dan alleen Rusland. Volgens Dugin waarborgen islamitische landen ook hun tradities en daardoor vormen zij een bondgenoot voor het Europese Rijk. Ook zijn ze nuttig om samen met Europa een wal op te werpen tegen het ‘Atlanticisme’ van Amerika en Engeland. Beide landen worden gezien als de ultieme expressie van het liberalisme op het gebied van economie, cultuur, politiek en het sociale vlak. Dugin: ”The Eurasian Empire is the political and strategic unification of Turan, a geographic axis of history in opposition to the civilization of the Sea or the Atlanticist Empire. Today, the USA is this Atlanticist Empire.” Enkele rechtsextremisten hekelen hier Alexander Dugins theorie vanwege zijn beoogde samenwerking met islamitische staten.

 

 

Een variant op het idee van ‘eurasianisme’ is het ‘eurosiberia’-concept. Eurosiberia wil eigenlijk hetzelfde als ‘eurasianisme’, zoals een sterk Europa onder de hoede van Rusland, maar keert zich tegen samenwerking met islamieten omdat er geen identitaire overeenkomsten zijn. Een Europees Rijk wordt hier langs etnische lijnen uitgezet en omvat eigenlijk alle blanke burgers van Gibraltar tot Vladivostok. Een van de denkers die dit concept verder heeft uitgedacht is de Franse nieuwrechtse denker Guillaume Faye. Waar Dugin bondgenoten ziet in islamitische staten, ziet Faye vijanden. In diverse boeken laat Faye zijn afkeer zien van het moslimgeloof. Zo schrijft hij onder andere in het boek ´La colonisation de l´Europe´ dat Europa afstevent op een burgeroorlog met de aanwezige moslims in Europa. Ook in zijn boek ´Avant-Guerre, chronique d’un cataclysme annonce’ beschrijft hij zijn anti-islamitische visie.

Guillaume Faye met voormalig Ku Klux Klan-leider David Duke

 

In Nederland heeft het concept nog weinig weerklank gevonden, terwijl in Vlaanderen een groep actief is die vooral het ‘eurosiberie’-concept voor ogen heeft. Onder de naam Euro-Rus timmert deze groep al aardig wat jaren aan de weg. Volgens hen brengt de ‘Anglo Saxische’ werelddominantie ernstige schade toe aan vele Europese volkeren. Euro-Rus keert zich tegen deze lobby en dat uit zich onder andere in de pro-Russische houding inzake de oorlog in de Oekraïne. In januari vorig jaar werd er in Vlaanderen een debat georganiseerd over de crisis, waarbij Kris Roman, voorman van Euro-Rus, het nogal expliciet uitdrukte wie en wat er bedoeld wordt met de ‘Anglo Saxische’ werelddominantie. ”Na Wereldoorlog Een en Wereldoorlog Twee gaan de mensen die daar heel ver weg wonen over de plas en die Wallstreet domineren het ons nog eens flikken om de derde wereldoorlog te ontketenen, waar opnieuw het uitstervende continent Europa elkaar in de haren vliegt en tegen elkaar strijdt.”

 

In juli 2015 verscheen er via de uitgeverij Lexington Books het boek ‘Eurasianism and the European Far Right’ met als ondertitel ‘Reshaping the Europe-Russia relationship’. Een titel die hoge verwachtingen schiep . Na het lezen was er toch teleurstelling. In eerste instantie lijkt het over eurasianisme te gaan en de invloed die het heeft op Europese rechtsextreme groepen, maar schijn bedriegt. Eurasianisme wordt inderdaad uitgelegd, maar veel te beperkt. Er worden geen inhoudelijke analyses gemaakt over het begrip, over de toepassing en de uitwerking van deze visie. Ook het negatieve beeld binnen eurasianisme over liberalisme en het ‘Atlanticisme’ krijgen sporadisch aandacht, laat staan het begrip ‘the fourth political theory’ van Alexander Dugin. Daarnaast zou het interessant zijn om te kijken welke invloed het ‘eurasianisme’ heeft op extreemrechtse groepen in Europa.

 

Naar mijn idee had het ‘eurasianisme’ een rode draad moeten vormen in de beschrijving van bijvoorbeeld de Griekse extreemrechtse politieke partij Golden Dawn. Ook was ik benieuwd naar de invloed van Dugins ideeën op andere rechtsextremistische organisaties in Frankrijk, Italië, Spanje, Hongarije en Turkije. Het blijft echter bij beschrijvingen van bijeenkomsten.  Over de inhoud van die bijeenkomsten, of de toespraken die Dugin heeft gehouden, wordt summier geschreven. Voor degene die interesse heeft in de wandel van Alexander Dugin door Europa is het boek een aanrader. Wie op zoek is naar Dugins invloed op het denken van Europese rechtsextremisten kan beter het geld in de zak houden.

 

 

Dit artikel verscheen eerder in Buiten de Orde 1, 2016

Comments are closed.